Spin orin a veruleika!

Umtalsverar breytingar hafa n ori raforkuviskiptum bi lvers Norurls og jrnblendiverksmiu Elkem Grundartanga. ar er um a ra elilega run, sem er samrmi vi spr greinarhfundar

Bi fyrirtkin, .e. Elkem og Norurl, hafa n framlengt raforkukaup sn fr Landsvirkjun, en me breyttum verskilmlum. Gera m r fyrir a samtals leii etta til ess a tekjur Landsvirkjunar rsgrundvelli hkki um nokkra milljara krna. Sem er samrmi vi a sem tla mtti a myndi gerast, egar gmlu orkusamningarnir rynnu t.

etta mun auvita draga r hagnai strijunnar Grundartanga og um lei fra arsemi Landsvirkjunar til elilegra horfs. sta ess a verksmijurnar tvr Grundartanga greii nstum helmingi lgra raforkuver en lveri Straumsvk gerir, mun strijan Grundartanga n greia svipa orkuver eins og Straumsvk. Og svipa raforkuver eins og gerist helstu samkeppnislndum.

Hafa ber huga a reiknireglurnar og vimianirnar a baki essum tekjum Landsvirkjunar (.e. ver pr. MWst) vegna viskiptanna vi Grundartanga eru ekki nkvmlega r smu eins og samningnum vi Straumsvk. En grflega m sem sagt tla a nokkurt jafnri myndist n orkuverinu milli Straumsvkur annars vegar og Grundartanga hins vegar.

A vsu er Norurl enn svolti sr bti, v ar er um a ra httumeiri skammtmasamning. Sem lklega er til komin a sk lfyrirtkisins. S httutaka kann a vera Norurli viss fjtur um ft nstu rum.

Grflega tla kunna heildartekjur Landsvirkjunar vegna essara tveggja samninga Grundartanga a hkka um u..b. 15% rsgrundvelli. Verhkkunin Grundartanga kom ekki til framkvmda fyrr en nokku var lii ri (2019). a verur v ekki fyrr en nsta ri, .e. 2020, a essi tekjuaukning mun a fullu skila jkvum hrifum afkomu Landsvirkjunar rsgrundvelli.

Um lei mun ri 2020 marka viss kaflaskil rekstrarkostnai verksmijanna Grundartanga. essi run er ekki vnt, v hi breytta raforkuver er samrmi vi a sem bast mtti viegar gmlu samningarnir rynnu t.Rtt eins og greinarhfundur hafi sp grein hr vef Morgunblasins strax ri 2015.

Eins og lesendur kunna a muna, ollu au skrif nokkrum titringi hj tilteknum einstaklingum og fyrirtkjum. a sem gerst hefur san er auvita til marks um a greinarhfundur var einfaldlega a benda stareyndir og s run sem ar var s fyrir um run raforkuvers slandi er n orin a raunveruleika.

Nsta stra skrefitil aukinnar arsemi Landsvirkjunar verur sennilega stigi ri 2028, egar raforkuveri langstrsta raforkusamningi slandi kemur a llum lkindum til endurskounar. ar er um a ra samninginn vi Alcoa vegna lvers Fjarals.

essi run ekki a koma neinum vart. Um lei hltur a a vera gleiefni fyrir bi strijuna slandi og ara umtalsvera notendur raforku hr, a sland hefur enn srstu a hr bst striju og rum fyrirtkjum trygg raforka mjg samkeppnishfu veri.


Raunveruleikinn Norurskauti

N stendur yfir rstefnan Arctic Circlehr Reykjavk, ar sem athyglin beinist a Norurskautssvinu. umrunni er miki rtt um mikilvgi ess a vernda etta merkilega og einstaka svi. Stareyndin er engu a sur s a nokkrum mikilvgustu lndunum sem eiga lgsgu svinu, er mjg mun a nta aulindir eirra sva sem lgsaga eirra nr til.

Arctic-Oil-mapar er Rssland lklega kafast. Enda er grarlega miki af jargasi og olu a finna heimskautasvum Rsslands. Og eftir a Donald Trump komst til valda hefur Bandarkjastjrn einnig sni fr verndarstefnu gagnvart Alaska og vill opna verndusvi Alaska fyrir olu- og gasvinnslu.

Enn eitt landi sem stra lgsgu svinu er Noregur og stjrnvld ar landi virast hugasm um a nlgast grarlegu olu sem finna m undir botni Barentshafsins. Vinnsla ar er reyndar komin vel af staog vafalti bara eftir a aukast komandi rum og ratugum.

ar a auki rsta tv fjlmennustu lnd heimsins meiri aulindantingu Norurskautssvunum, au eigi ekki lgsgu ar. Bi Knaog Indland tala fyrir aukinni aulindantingu essum svum.

a er sennilega sterkur meirihluti meal ja heimsins fyrir v a vernda Norurskautssvin. Og ori kvenu tala flestir jarleitogar, stjrnmlamenn og t.a.m. forstjrar strfyrirtkja fyrir slku. etta er valdamikill hpur og v mtti tla a a s jafnvel mjg brei stt um verndun Norurskautssvanna. En egar kemur a v a samykkja raunverulegar agerir ea kvaranir heima fyrir, virist allt anna uppi teningnum.

Arctic-Oil-platforms-offsohreN um stundir er augljst a stjrnvld bi Rsslandi og Bandarkjunum eru reynd mjg viljug til a lta aulindantingu Norurslum hafa forgang fram yfir verndun. Og ar f au pltskan stuning fr tveimur fjlmennustu rkjum heimsins; Kna og Indlandi. ar a auki eru bi norsk og grnlensk stjrnvld hugasm um oluvinnslu svo til hvarvetna lgsgu sinni.

Af rkjunum sem eiga lgsguna heimskautasvunum norri er a einungis Kanada sem n snir raunverulegan pltskan vilja til verndunar essara sva. Um lei stunda reyndar Kanadamenn einhverja mest mengandi oluvinnslu heims Albertafylki, ar sem ola er unnin me venju kostnaarsmum og ltt hagkvmum htti r olusandi. annig a ekki einu sinni kanadsk stjrnvld geta talist sna sterka verndarvitund. ar a auki er mikill rstingur fr hrifamiklum hagsmunaailum ar landi um a Kanada hverfi fr verndarstefnu sinni.

egar horft er til alls ess sem a ofan greinir virist nokku augljst a rkin sem liggja a Norurskautssvunum munu ekki grpa til rttkrar verndunar svisins. Enda eru sennilega a.m.k. einn og jafnvel tveir ratugir ar til olueftirspurn heiminum nr hmarki. Og jafnvel lngu eftir ann tmapunkt verur vafalti mikil eftirspurn eftir oluafurum, jafnvel svo rafblum fjlgi mjg. Hvort heimskautaolan, sem enn hvlir hreyf, verur batasm er ljst. En huginn henni (og jargasinu) er tvmlalaust fyrir hendi; ekki sst vi strendur Sberu, Barentshafi og nyrst Alaska.

Arctic-LNG-transport Arctic Circle er mikilvgur vettvangur til a koma skilaboum framfri og styrkja margvsleg tengsl. Rstefnuhaldi allt dregur t.a.m. fram margt gott um meintan vilja til verndunar og er flugur vettvangur fyrir kynningu msumvsindarannsknum.

En a er ftt sem bendir til ess a etta skili aukinni verndun Norursla. vert mti mun aulindanting og skipaumfer Norurslum a llum lkindum aukast umtalsvert komandi rum og ratugum. Mikilvgt er a vi reynum a sj fyrir helstu afleiingarnar af eirri atburars.


Vatnaskil raforkuflun

Um langt skei hefur raforkuframleisla mannkyns byggst kolvetnisbruna, ntingu kjarnorku og ntingu vatnsafls. Kolvetnisbruninn er fyrirferamestur, ar sem kol og jargas samtolu hafa lengi veri og eru enn mikilvgustu orkugjafarnir til rafmagnsframleislu.

Flestum er kunnugt um skynsemi ess a auka hlutfall hagkvmra orkugjafa sem valda minni mengunarhttu og losa minna koldox t andrmslofti.

ar hefur einkum vatnsafli reynst vel, enda eru hr jru fjldamargir efnahagslega hagkvmir vatnsaflskostir. Vatnsafli er takmarka og vegna umhverfishrifa viljum vi ekki nta alla vatnsaflskosti. ar a auki dugar vatnsafli engan veginn til a mta svaxandi raforkurf okkar. Jarvarmi bur enn sur upp mikla aukningu virkjana. Lengi vel var mjg horft til kjarnorku sem framtarorkugjafa. En nting kjarnorkunnar er um margt flkin og ar a auki hefur etta reynst dr tkni.

a hefur sem sagt reynst erfitt a finna lei til a mta vaxandi rf raforku; lei sem getur bi talisthagkvm og hefurltil neikv umhverfishrif.Til allrar hamingju hafa fundist tvr mikilvgara lausnir til a mta vaxandi raforkurf. Sem eru slarorkaog vindorka.

Vegna tkniframfara og strarhagkvmni hefur nst a lkka kostna mjg verulega bi slarorku- og vindorkutkni tiltlulega skmmum tma. N er svo komi a nting vindorku svum me gar vindastur er drasta tknin til a auka raforkuframbo. Og sama m segja um slarorkuna eim svum ar sem slgeislun er hva mest.

A auki bendir flest til ess a kostnaurinn bi sl og vindi eigi eftir a lkka umtalsvert nstu rum. Einnig skiptir mli a sustu rum hefur nst afar gur rangur a byggja stra og tiltlulega dra rafgeyma, sem gerir ntingu slar- og vindorku enn hagkvmari enn ella.

Hreyfiafl-BNEF-raforka-fram-til-2050A mati Bloomber New Energy Finance (BNEF)gerir essi run a raunverulega mgulegt a unnt veri a mta svaxandi raforkurf mannkyns me drri endurnjanlegri orku, ar sem nting slarorku og vindorku verur lykilhlutverki (lkt og kemur fram grafinu hr til hliar).

Sjlfsagt og elilegt er a vi slendingar tkum tt essari run og verum annig me a draga r rf mannkyns svaxandi kolvetnisbruna til raforkuframleislu. S siferislegi drifkraftur er ekki eina stan fyrir v a sland taki tt essari run. a er nefnilega svo a vindastur slandi eru me hagfelldasta mti til a framleia raforku. Nting slenskrar vindorku veitir v venju g tkifri til a efla efnahagslfi hr.

a eru tkifri af essu tagi sem hfundur s vera a skapast egar hann byrjai af alvru a huga a mgulegri vindorkuntingu slandi. a var svofyrr essu ri (2019) avindorkufyrirtki Zephyr Iceland hf starfsemi. Framundan er uppsetning vindmastra nokkrum stum landinu, til vindrannskna, samt msum rum rannsknum og athugunum mguleikum slenskrar vindorku.

reynd hefur kostnaur vindorkunnar lkka enn hraar en bist var vi og um lei hefur sfellt blsi betur aljavettvangi fyrir meiri ntingu vindorku til a auka hlutfall endurnjanlegrar orku. Ekki sur hugavert er a nting vindorku hentar a msu leyti mjg vel fyrir litla slenska raforkukerfi, v vindmyllugarar af hgvrri str eru um margt einfaldari og httuminni verkefni en njar strar vatnsaflsvirkjanir ea jarvarmavirkjanir. a bls sem sagt byrlega fyrir slenska vindorku. Og brtt veur meira a frtta af fyrstu verkefnum Zephyr Iceland.

Hfundur er framkvmdastjri Zephyr slandi


Eldar eyimrkinni

Fyrir margt lngu sfnuust upp umfangsmikil og ykk lfrn setlg svi ar sem n liggja sandaunir Saudi Arabu. nstu tugmilljnum ra, egar Himalayafjllin fru a rsa og fyrstu aparnir a spranga um jrina, ummynduust essi niurgrfnu setlg smm saman fljtandi olu. Enn liu milljnir ra og til var mannapinn og loks hinn viti borni maur. Sem eftir nokkra hugun ttai sig v a essi umrddi lystugi dkki vkvi gat nst sem afar flugt eldsneyti. Og the rest is history!

Saudi-Arabia-Oil-discovery-ghawar_Askja-EnergyStrsta olusvi heimsins, Ghawar Saudi Arabu, var uppgtva ri 1948. Oluframleislan hfst nokkrum rum sar og alla t san hefur Ghawar veri mikilvgasta olulind veraldar, enda skilai hn lengi vel um helmingnum af allri oluframleislu Saudi Arabu. Eftir a Sdarnir yfirtku framleisluna r hndum bandarsku lufyrirtkjanna ttunda ratug liinnar aldar, hefur Ghawar veri lang mikilvgasta uppsprettan a ofsalegum oluaui yfirstttar landsins.

Mikil leynd hvlir um alla tlfri um oluna Ghawar, en til essa hafa lklega veri sttar anga um 65 milljarar tunna af olu. Mgulega eftir a skja anga anna eins magn, .a. Ghawar skili endanum um 130 milljrum tunna af olu. Um etta er veruleg vissa og hafa sumir sp v a framleislunni Ghawar eigi eftir a hnigna hratt nstu rum. Til samanburar m nefna a ll oluframleislan llu norska landgrunninu til essa nemur nlgt 25 milljrum tunna.

Aramco-factory-in-Abqaiq-Saudi-Arabiaetta umtalaa olusvi Saudi Arabu er ekki aeins mikilvgasta tekjulind landsins, heldur afar ingarmiki fyrir efnahagslf heimsins alls og verur a sennilega lengi enn. Og einmitt ess vegna fr um marga egar drnars var ger vinnslustvar Ghawar n um lina helgi og str hluti framleislunnar stvaist ea a.m.k. var fyrir skakkafllum.

Samhlia v a gengi hefur oluna Ghawar hafa Sdarnir rist fleiri umfangsmikil luverkefni. Eitt a allra strsta er einmitt ngrenni Ghawar og nefnist a Khurais. Einnig ar var ger drnars um helgina, sem mun hafa valdi litlu tjni og ekki strvgilegum truflunum vinnslunni. Rtt eins og Ghawar er Khurais mikilvgt svi fyrir efnahagslf veraldarinnar. v Khurais er ein af strstu risalindum heimsins me um 20 milljara tunna af vinnanlegri olu.

Aramco-factory-in-Abqaiq-Ghawar-drone_strikes_saudi_arabia-mapFr Ghawar og Khurais kemur um 50% af allri oluvinnslu Sdanna og essi tv svi skila um 5% af allri oluvinnslu heiminum. a munar um minna og ekkert anna en strkostlegt fall fyrir efnahagslf heimsins ef ll essi ola hverfur af markanum lengri tma. Enda er lklega hvergi jafn umfangsmikil ryggisgsla um neinn atvinnurekstur heiminum. a er blautur draumur hryjuverkamanna a skaa rekstur af essu tagi og ekkert ntt a reynt s a rast svi.

Einmitt vegna eirrar stareyndar a essi vinnslusvi standa sfellt frammi fyrir hryjuverkagn, hafa Sdarnir komi sr upp verulegum varabirgum af olu til a mta mgulegum og skyndilegum fllum af essu tagi. ar a auki hafa eir mguleika til a auka framleislu rum vinnslusvum snum n mikils fyrirvara. Tmabundin vandri vi Ghawar eru vekki endilega vsun oluskort.

Mia vi run oluvers sasta slarhringinn virist sem flestir sem hndla me olu geri r fyrir a Sdarnir kippi vinnslunni liinn nokku fljtt og rugglega. Sem er eins gott, v tryggur agangur a gng oluafura er einn allra mikilvgasti drifkraftur efnahagslfsins vast hvar um heiminn. Um lei tta vonandi fleiri sig v, a afar mikilvgt er a vi drgum r givaldi olunnar og vinnum a metnai a v a auka hlutfall endurnjanlegrar orku!


sland rur sstrengjum

Evrpusambandi byggir viamiklum samningum og rum rttarheimildum. Oft er lagatextinn flkinn og ekki augljst hvernig a tlka hann. etta auvita lka vi um slenska lggjf. ess vegna arf stundum a koma til kasta dmstla. Sum meint greiningsefni eru annig vaxin a einfalt er a sj hver hinn rtti skilningur er.

tengslum vi fyrirhugaa innleiingu slands reglum s.k. rija orkupakka hefur stundum heyrst a ef sland hafni v a veita raforkusstreng fr Evrpu agang a slandi, geti a reynst brot reglum sem eru skuldbindandi fyrir sland vegna aildar okkar a Evrpska efnahagssvinu (EES). etta er einfaldlega rangt. slandi er sjlfsvald sett hvort slkur sstrengur yri leyfur ea ekki.

HVDC-subsea-interconnectoretta kemur t.a.m. me skrum htti fram Samningnum um starfshtti Evrpusambandsins (Treaty on the functioning of the European Union; TFEU). essu sambandi m vsa 194. gr. umrdds samnings, ar sem segir a skipan orkumla hvers aildarrkis s ess hndum.

Hvorki samningar Evrpusambandsins, samningurinn um EES, riji orkupakkinn, reglurnar um frjls vru-og jnustuviskipti, n arar rttarheimildir Evrpurttarins breyta neinu um etta.

Sem sagt: Hvort sland kveur a tengjast ru Evrpulandi me sstreng til raforkuflutninga er alfari hndum slendingra sjlfra. Ea llu heldur valdi Alingis. Um etta er enginn vafi.

Hfundur vinnur a raforkuverkefnum slandi. au verkefni eru algerlega h v hvort riji orkupakkinn verur afgreiddur Alingi eur ei.


Ffnir Viking verur Atlantic Harrier

N sr lklega loksins fyrir endann sorgarsgunni um jnustuskipi Ffni Viking. slenska fyrirtki Ffnir Offshore pantai snum tma smi tveimur glsilegum jnustuskipum fyrir oluinainn. ar var sami vi norsku skipasmastina Havyard Fosnavogi. En varla var bleki orna eim samningum egar ljst var a s fjrfesting slenskra einkaaila og lfeyrissja kmi ekki til me a ganga upp.

Ffnir Offshore tk vi fyrra skipinu, Polarsyssel, ri 2014 og lenti strax vandrum me reksturinn vegna ngra verkefna fyrir skipi. Brtt var ljst a ekki yri unnt a greia a fullu fyrir smi hinu skipinu, sem hafi veri kalla Ffnir Viking.

Stjrn Ffnis Offshore kva a f sminni seinka og greia tafabtur til skipasmastvarinnar. Um lei fkkst heimild Havyard til a fra byrgina vegna pntunar skipsins fr Ffni Offshore yfir ntt dtturflag, sem nefnt var Polar Maritime. Vanefndir slenska fyrirtkisins uru svo til ess a upphafi rs 2017 rifti Havyard smasamningnum.

Atlantic-Harrier-illustrationSan hefur skrokkurinn af Ffni Viking legi reiuleysi Noregi, en anga var hann dreginn fr Tyrklandi ar sem smin tti sr sta. a var svo loks fyrr essu ri (2019) a tilkynnt var a kaupandi hafi fundist a skrokknum. Og n hefur veri tilkynnt um a ar fer s kanadska jnustuskipatgerin Atlantic Towing.

Kanadska flagi fr fullbi skipi afhent nsta ri (2020) og fr a nafni Atlantic Harrier. Af msum tilkynningum um viskiptin m ra a kanadska flagi fi skipi drt, en um lei lgmarkar Havyard tjn sitt af v a sitja uppi me skipsskrokkinn enn lengur. Og n er essari dapurlegu viskiptasgu vegna smi Ffnis Viking vonandi endanlega loki.

Hvort slenskt oluvintri vaknar n mun tminn leia ljs. En a er augljst a slenska trsin essum geira oluvinnslujnustu og tgerar var v miur ekki til fjr. Og v tplega jafn spennandi verkefni eins og sumir bankamenn hr fullyrtu sla rs 2014.

Lrdmurinn af essu hltur a vera s a slendingar og arir eiga a fara alveg srstaklega varlega egar rist er i fjrfestingar starfsemi sem vikomandi hafa litla sem enga reynslu af. Um lei er mikilvgt fyrir sland a horfa til nrra tkifra. En arf fagmennska og agtni a vera fyrirrmi.


Normenn fjrfesta slenskum vindi

Norska vindorkufyrirtki Zephyrhefur stofna dtturfyrirtki slandi; Zephyr Iceland. Markmii er a reisa hr vindmyllur og vindmyllugara og bja umhverfisvna raforku hagkvmu og samkeppnishfu veri. essu skyni hyggst fyrirtki nstunni m.a. verja verulegum fjrmunum til rannskna vindastum slandi.

Norsk sveitarflg og fylki

Norska Zephyrer eigu riggja norskra vatnsaflsfyrirtkja. au eru Glitre Energi, Vardar og stfold Energi. essi rj fyrirtki eru ll eigu norskra sveitarflaga og fylkja. Framkvmdastjri Zephyr slandi er Ketill Sigurjnsson, sem jafnframt er hluthafi fyrirtkinu.

Meira en 500 MW rekstri

Zephyr hefur veri leiandi ntingu vindorku Noregi og hefur egar reist meira en 300 MW af vindafli ar landi. S fjrfesting jafngildir meira en 35 milljrum slenskra krna. Fyrirtki er n a reisa ar njan 200 MW vindmyllugar og verur v senn me um 500 MW af vindafli rekstri. a jafngildir raforkunotkun um 75 sund norskra heimila.

flugir samstarfsailar

Zephyr br yfir mikilli tknilegri ekkingu og vtkri reynslu llum ttum vindorkuverkefna og ntur gra viskiptasambanda vi msa sterka fjrfesta og fyrirtki. Meal nokkurra helstu viskiptavina Zephyr verkefnum fyrirtkisins fram til essa eru lframleiandinn Alcoa, fjrfestingafyrirtki Black Rock og tknirisinn Google.

Zephyr-Tellenes-wind-parkVi stofnun Zephyr Iceland var eftirhafandi haft eftir stjrnarmnnum flagsins:

Olav Rommetveit, forstjri norska Zephyr og stjrnarformaur Zephyr slandi:sland br yfir geysilega gum vindastum og jafnvel enn betri en eru Noregi. g er afar ngur me kvrun stjrnar Zephyr a sland veri fyrsti markaur okkar utan Noregs. Vindurinn slandi, samt sveigjanleikanum sem slenska vatnsaflskerfi br yfir, skapar slandi venju gott tkifri til a nta vindorku me enn hagkvmari htti en flestum rum lndum. Samhlia v a slensk vindorka getur auki hagsld slandi, munu verkefni Zephyr Iceland skapa njar tekjur fyrir bi landeigendur og sveitarflg.

Morten de la Forest, stjrnarmaur Zephyr slandi:

Zephyr hefur undanfari kanna slenska raforkumarkainn tarlega, samt vieigandi lggjf og stefnu stjrnvalda. Fyrirtki sr hugaver tkifri til ntingar vindorku slandi og sterkar vsbendingar eru um a slensk vindorka veri samkeppnishf vi bi vatnsafl og jarvarma. slenska vindorkufyrirtki Zephyr Iceland mun njta gs af srekkingu og reynslu norska murflagsins og hefur alla buri til a ra hr verkefni sem munu reynast bi hagkvm og umhverfisvn.

Ketill Sigurjnsson, framkvmdastjri Zephyr slandi:

sustu rum hefur vindorka ori sfellt drari og hagkvmari. a er v sannarlega tmabrt a byrja a nta vindinn hr slandi til raforkuframleislu og annig stula a enn sterkari samkeppnishfni slands. Um lei er afar hvetjandi a hafa fengi svo flugt og reynslumiki fyrirtki til samstarfs sem norska Zephyr er. Rtt eins og verkefnum Zephyr Noregi, mun Zephyr Iceland leggja hfuherslu vandaan undirbning verkefna og ga upplsingamilun, enda er mikilvgt a brei stt rki um uppbyggingu af essu tagi. Framt slands er vindasm og bjrt senn.

-------

Nnari upplsingar veitir Ketill Sigurjnsson(s. 863 8333). Starfsst Zephyr Iceland er a Kalkofnsvegi 2 vi Hafnartorg Reykjavk. Myndin hr a ofan snir vindmyllugarinn Tellenes, sem Zephyr lauk vi sumari 2017. Hann er 160 MW og er ll raforkan seld til Google me langtmasamningi.


Fr Reins til Rivian

Rafmagnsblum fer fjlgandi og vera sfellt betri. sustu grein hr var raki hvernig Noregur er fararbroddi rafblavingarinnar. Kannski munum vi brtt sj svipaa run hr slandi. Og kannski getum vi meira a segja brum rennt inn hlendi - rafmagnsjeppa!

Biin eftir alvru rafmagnsjeppa

S sem etta skrifar hefur liti rafbla hornauga. Einkum vegna ess a drgieirra er ekki enn orin ng. .e. ekki enn unnt a aka mjglangt n ess a endurhlaa. En lka vegna ess a enn eru ekki komnir fram raunverulegir hagkvmir rafmagnsjeppar. a kann a vera a breytast. Og ar er kannski hugaverastur bll sem kallast Rivian. etta er ansi laglegur jeppi, sem a geta fari um 600 km einni hleslu.

Flottur rafmagnsjeppi dregur a sr fjrfesta

a er athyglisvert a nveri setti Ford 500 milljnir dollara run Rivian. Og rfum mnuum fyrr fjrfesti Amazon fyrir 700 milljnir dollara Rivian. a eru sem sagt margir flugir a veja Rivian.

Rivian-green-2Rivian jeppinner hugarsm ungs verkfrings,Robert J. Scaringe, sem hefur n unni a undirbningi Rivian heilan ratug. Og n virist sem draumurinn s loksins a vera a veruleika. Fyrsti Rivian jeppinn a vera afgreiddur til kaupanda nsta ri (2020).

Rivian minnir gamla ga grna Reinsinn

Greinarhfundur er talsvert spenntur fyrir essum Rivian. Ekki bara af v arna er um a ra flottan bl og mikilvg tmamt bifreiaframleislu. a er nefnilega svo a essi grni Rivian minnir tluvert gamla ga Reinsinn. Sem var rger 1971 og tryggur fararskjti fjlskyldunnar yfir aldarfjrung og meira en400 sund km.

Range Rover var sannkallaur tmamtajeppi fyrir nstum fimmtu rum. Og kannski er n loks a koma a v a fallegur og stlhreinn rafmagnsjeppi lti dagsins ljs. En mun hann endast jafn vel og fyrsta tpan af Range Rover?


Rafblabyltingin orin a raunveruleika?

Er rafblabyltingin loks brostin ? Hinn hagkvmi rafmagnsbll hefur ansi lengi veri rtt handan vi horni. a ekkjum vi vel; vi sem horfum af fergju Njustu tkni og vsindihr Den. a er a.m.k. svo a minningunni finnst greinarhfundi sem hann hafi horft hverja rafblafrttina ftur annarri eim gtu ttum fyrir margt lngu. Og a rafblabyltingin hafi lengi veri alveg vi a a bresta .

Rafblatkninni hefur fleygt mjg fram sustu rum. Engu a sur eru rafblar enn drari en hefbundnir blar me brunahreyfil. En etta er a breytast hratt og mgulega mjg stutt a kostnaurinn veri svipaur og jafnvel a rafmagnsblarnir veri drari en eir hefbundnu. a enn eftir a koma ljs hvort lftmi stru rafhlananna uppfylli krfur neytenda um langan aksturstma. Einnig er enn vst hversudrgihreinna rafmagnsbla, .e. bla sem hafa einungis rafmtor, kemur til me aukast hratt.

Sustu rin hefur rafmagnsblum fjlga verulega og a eru sfellt fleiri sem n sp v a ess httar blar taki senn yfir flksblamarkainn. a er samt vst hversu hratt rafblavingin mun ganga. S sem etta skrifar mun t.a.m. lklega ekki kaupa sr rafbl fyrr en drgnin okkalega hagkvmum rafbl verur orin a.m.k. 400 km. En hver hefur sinn smekk. essari grein er fjalla um rafmagnsbla og srstaklega liti til hinnar hru tbreislu rafbla Noregi. Kannski munum vi brtt sj svipaa run hr slandi.

Rafmagnsblar brtt drari en hefbundnir blar

Vegna sfellt betri og drari rafgeyma, auk ess sem sfellt fleiri blaframleiendur eru a koma me nja rafmagnsbla, fer framleislukostnaur rafmagnsbla hratt lkkandi. Vsbendingar eru um a vi nlgumst nmjgau mikilvgu vatnaskil egar rafbllinn verur drari en hefbundnir sambrilegir blar me sprengihreyfil. Samkvmt Bloomberg New Energy Finance (BNEF) eru sennilega einungis rj r a rafmagnsblar veri drari en hefbundnir flksblarme brunahreyfil. Um lei og a gerist gti rafmagnsbllinn nnast yfirteki flksblamarkainn undraskmmum tma. v um lei og rafbllinn verur hagkvmasti kosturinn mun fjldinn velja rafbl.

Skilgreiningar rafbl: Bara BEV ea lka tvinnblar?

ur en lengra er mikilvgt a muna a rafmagnsblum er skipt nokkra flokka. Helstu skilgreiningar sem gott er a kunna deili eru BEV, PHEV og HEV. reynd eru etta tveir meginflokkar; hreinir rafblar annars vegar og tvinnblar hins vegar. En skum ess hversu ltla drgni tvinnblar hafa rafhleslunni, kann a vera hpi a skilgreina slka bla sem rafbla. svo a s oft gert.

BEV er hinn eini sanni rafbll

BEV stendur fyrir Battery Electric Vehicle. Slkar bifreiar eru me rafmtor og ekki me bensn- ea dselvl (sem sagt ekki me brunahreyfil). eir eru hlanir rafmagni me v a stinga eim samband me rafmagnstengli. egar slkur bll verur rafmagnslaus kemst hann ekki lengra.

BEV eru sem sagt hir hefbundnu eldsneyti og fr eim kemur v hvorki koltvsringur n annar skilegur tblstur. Um lei skiptir miklu, t fr umhverfissjnarmium, hvernig rafmagni sem bllinn notar er framleitt. Rafbll sem reynd gengur kolaorku er ltt umhverfisvnn, lkt rafbll sem keyrir raforku fr t.d. vindmyllumea vatnsaflsvirkjun. Blar sem flokkast sem BEV eru af msum tegundum, en eir ekktustu eru lklega Nissan Leaf og Tesla.

Tvinnblar (PHEV og HEV)

Hinn flokkur rafbla eru blar sem bi ganga fyrir rafmagni og eldsneyti; eru sem sagt bi me rafmtor og me brunahreyfil. ensku nefnast eir HEV, sem stendur fyrirHybrid Electric Vehicle. slensku eru essir blar nefndir tvinnblar. Bifreiar af essu tagi eru mist me bna til a stinga eim samband ea a geymirinn fyrir rafmtorinn fr einungis hleslu egar bllinn er fer. Fyrrnefnda tfrslan kallast PHEV sem stendur fyrir Plug-in Hybrid Electric Vehicle, en slensku er tala um tengiltvinnbla.

Tvinnblar geta ekki eki mjg langt rafhleslunni, enda eru eir ekki me eins flugan rafgeymi fyrir aksturinn eins og BEV. Engu a sur geta svona blar dregi verulega r eldsneytisnotkun, t.d. ef eim er almennt eki stuttar vegalengdir (eins og t.d. og r vinnu). Rafhleslan dugar vel fyrir slkan akstur. Ef rist er lengri ferir tvinnbl tekur bensnvlin (ea dselvlin) vi egar rafhleslan er bin. Dmi um tengiltvinnbla eru t.d. Chevrolet Volt og Mitsubishi Outlander. Og ekktasti tvinnbllinn er lklega Toyota Prius.

Loks m minna a blar koma einnig eirri tfrslu a vera me efnarafal, sem breytir eldsneyti rafmagn. ar eru vetnisrafalar hva athyglisverastir og dmi um slkan bl er breski Riversimple. Vetnisblar virast eiga undir hgg a skja og teljast vel a merkja ekki til rafbla.

Rafblaving Normanna fyrirheit um a sem koma skal?

a sem einkum hefur haldi aftur af fjlgun rafbla er s stareynd a eir eru ea hafa a.m.k. lengst af veri tluvert drari en hefbundinn flksbll af svipari str. En lndum ar sem rafblar njta stunings hins opinbera, svo sem me afnmi virisaukaskatts og msum rum frindum, virist flk mjg gjarnan velja rafmagnsbl fremur en ann hefbundna. ar er Noregur gott dmi.

ri 2018 voru hreinir rafmagnsblar (BEV) um rijungur allra nrra seldra flksbla Noregi! Og egar horft er til allra nrra flksbla me rafmtor, .e. bi eirra bla sem einungis ganga fyrir rafmagni og tvinnbla, var markashlutdeild essara bla um 50% a r Noregi. ar landi var sem sagt annar hver seldur flksbll rafbllri 2018 (egar notu er vtkari skilgreiningin rafblum).

Normenn vilja Teslu, en hva vilja slendingar?

Salan rafmagnsblum Noregi sl svo enn eitt meti n mars s.l. (2019). egar nstum 60% af llum seldum njum flksblum voru hreinir rafblar(BEV)! ar af var helmingurinn af gerinni Tesla Model3! Sem merkir a nstum v rijungur af llum njum seldum flksblum Noregi mars var Tesla. Normenn eru bersnilega ir Teslu. Og n hefur Tesla auglst eftir starfsflki slandi. Kannski mun Teslaverslun hrlendis koma meira skrii slenska rafblavingu. Fyllast gtur borgarinnar og kaupstaa slands brtt af Teslum lkt og veri hefur a gerast Noregi?


Hkkandi raforkuver til striju

nlega afstnum rsfundi Landsvirkjunar var tilkynnt a fyrirtki hefi skilai mettekjum vegna rekstrarrsins 2018. Lkt og greinarhfundur hafi ur spfyrir. fundinum kom einnig fram af hlfu Landsvirkjunar a vindorka slandi s samkeppnishf. Eins og greinarhfundur hafi ur lst. Fram a essu hafi Landsvirkjun lti ngja a segja a vindorkan s a vera samkeppnishf. arna var v um a ra tmamtayfirlsingu af hlfu Landsvirkjunar, um hagkvmni vindorku.

Mikilvg sta ess a tekjur Landsvirkjunar slgu met ri 2018 og voru hrri a r en 2017, er a mealver li var hrra 2018 en ri undan. egar horft er til 2019 er mgulegt a lver essu yfirstandandi ri veri eitthva lgra en var 2018. a myndi samt ekki endilega valda v a tekjur Landsvirkjunar sgi miki niur vi. v sar essu ri, .e. 2019, mun raforkuver Landsvirkjunar til lvers Norurls hkka verulega.

essari grein er fjalla um essa run. Og um lei bent a aukin nting vindorku erlendis gti senn fari a hafa hrif samkeppnishfni slenska raforkumarkaarins.etta segir okkur a sennilega er virkjun slenskrar vindorku beinlnis nausynleg til a vihaldasterkri samkeppnisstu slands m.t.t. raforku.

Ni raforkusamningurinn tekur gildi essu ri (2019)

lver Norurls Grundartanga, eigu Century Aluminum, fr um rijung raforku sinnar fr Landsvirkjun (LV). Gera m r fyrir a linu ri (2018) hafi Norurl greitt LV nlgt 25 USD/MWstfyrir rafmagni. Flutningskostnaur er me talinn, en ann kostna greiir LV til Landsnets. Nettveri sem LV fkk fyrir raforkuna til Norurls orkuviskiptum fyrirtkjanna ri 2018 var v nlgt 20 USD/MWst.

Sar essu ri (2019) tekur gildi nr raforkusamningurNorurls og LV. ar er verlagningin rafmagninu gjrbreytt fr eldri samningi fyrirtkjanna, sem er um tuttugu ra gamall. Eftir a ni samningurinn gengur gildi n haust, m gera r fyrir mikilli hkkun raforkuveri LV til Norurls. Hversu mikil verhkkunin essum viskiptum fyrirtkjanna verur rst af run raforkuvers norrna raforkumarkanum; Nord Pool Spot. ar hefur orkuveri veri nokku htt undanfarna mnui, einkum vegna urrka Noregi, en hvernig a mun rast er vst.

Raforkukostnaur Norurls kann a tvfaldast

Samkvmt upplsingum fr LV hljar ni samningurinn vi Norurl upp ver sem er beintengt verinu norrna raforkumarkanum, en me einhverjum afsltti fr v veri. Mealveri norrna raforkumarkanum2018 var um 44 EUR/MWst, sem jafngildir rmlega 50 USD/MWst m.v. mealgengi gjaldmilanna a r. Og fr ramtunum sustu hefur orkuveri arna norrna raforkumarkanum veri enn hrra en var 2018. Og vri mgulega enn hrra ef Skandinava hefi ekki tengingar snar vi fleirilnd.

Eins og ur sagi gerir ni raforkusamningurinn milli LV og Norurls r fyrir einhverjum afsltti fr norrna orkuverinu. Ef ni samningurinn hefi veri kominn gildi 2018 og afsltturinn nemur ngrenni vi 10-15%, m gera r fyrira raforkuver LV til Norurls v ri hefi veri u..b. 40-45 USD/MWst. M..o. hefi raforkuver LV til Norurls sasta ri mgulega veri u..b. tvfalt a sem var reynd, ef ni samningurinn hefi veri kominn gildi .

ArgreislugetaLandsvirkjunareykst verulega

essi ni samningur milli LV og Norurls tekur ekki gildi fyrr en sla etta r (2019). Samningurinn mun auka tekjur LV og a kannski mjg miki. a eru gleitindi fyrir orkufyrirtki og eiganda ess. Mgulega gerir LV sr vonir um a verhkkunin muni leia til ess a rlegar tekjur fyrirtkisins vegna raforkuslunnar til Norurls aukist um u..b. 30-40 milljnir USD fr v sem veri hefur allra sustu rin. ar me gtiargreislugeta LV hkka einu bretti um sem nemur um 4-5 milljrum krna (mia vi nverandi gengisskrningu krnu gagnvart USD).

a m sem sagt tla a a arna sji LV tkifri til a hkka argreislu sna mjg verulegabara vegna Norurls. Til samanburar m hafa huga a undanfarin r hefur argreisla LV veri 1,5 milljarar krna og n sast var hn 4,25 milljarar krna. ri 2020 er fyrsta fulla rekstrarri sem ni samningurinn verur gildi. a verur LV hag ef orkuveri norrna markanum verur htt allt a r. Og skilegt fyrir fyrirtki a svo veri allan samningstmann sem ni samningurinn vi Norurl gildir (2019-2023).

Hagnaaraukning Landsvirkjunar vegna Grundartanga ekki enn hendi

Vi vitum auvita ekki fyrir vst hvort ni orkusamningurinn vi Norurl skili straxsvogri hagnaaraukningu til LV sem hr hefur veri lst. a rst j af v hvernig raforkuveri norrna markanum mun rast nstu rum. En LV getur a.m.k. veri vong um a arna myndist umtalsverur nr hagnaur og a strax sustu mnuum 2019. Spurningin er bara hversu mikill essi hagnaur verur.

Vi etta btist svo mguleg hagnaaraukning LV vegna sennilegrar hkkunar raforkuveri til jrnblendiverksmiju Elkem Grundartanga, v einnig ar tekur ntt raforkuver gildi rinu 2019. S verkvrun er vel a merkja hndum srstaks gerardms, sem mun vntanlega senn kvea upp r um ntt raforkuver. S niurstaa mun sennilega hkka raforkuver Elkem verulega, en hversu mikil hkkunin verur er sem sagt enn ekki komi ljs.

Landsvirkjun ltur elilegt strijuver um 30-35 USD/MWst

Hr verur ekki reynt a svara v hvaa hrif mikil hkkun raforkuvers LV mun hafa rekstur lvers Norurls og jrnblendiverksmiju Elkem. LV ltur bersnilega a fyrirtkin arna Grundartanga ri vel vi ntt og hrra raforkuver og veri fram samkeppnishf vi arar slkar verksmijur ti heimi. essu sambandi virist sem LV lti a strijan Grundartanga eigi a greia bilinu 30 til 45 dollara raforkuver n flutnings. Ef gert er r fyrir a strijan Grundartanga muni greia sem nemur lgmarkinu arna, yriraforkuveri me flutningi nlgt 35 USD/MWst. Sem er mjg nnd vi a versem lveri Straumsvk greiir n skv. raforkusamningi fr 2010.

Verhkkunin til strijunnar var fyrirsjanleg

Verhkkun af essu tagi er samrmi vi a sem greinarhfundur taldi fyrirsjanlegt egar virur LV og Norurls um njan raforkusamning voru yfirstandandi fyrir nokkrum rum. v sambandi leit greinarhfundur m.a. til raforkuvers njum samningum til lvera Kanada samt verrun Noregi og var um heim. S sp ea svismynd sem sett var fram eim skrifum gekk eftir, rtt fyrir mikla andstu af hlfu Norurls.

a ver sem forstjri LV segir fyrirtki n mia vikemur sem sagt ekki vart. ber a hafa huga eina mikilvga breytingu sem orin er raforkumrkuum fr v sem var fyrir nokkrum rum; breytingu sem gti mgulega valdi v a samkeppnisforskot slands gagnvart strum raforkunotendum fari heldur minnkandi komandi rum. Sem er vegna drrar vindorku erlendis.

Samkeppnisforskot slands gagnvart Noregi gti fari minnkandi

arna er samanburur vi Noreg hugaverur. Noregi starfa bi lver og ksilver og au fyrirtki hafa sum undanfrnum rum auknum mli urft a reia sig raforkukaup fr norrna orkumarkanum (m.a. vegna norsku reglnanna um hjemfallar sem strijan hefur urft a afhenda norska rkinu eldri vatnsaflsvirkjanir). ljsi raforkukaupa strijufyrirtkjanna Nord Pool m mgulega lykta sem svo a ef nja raforkuveri til fyrirtkjanna Grundartanga helst eitthva lgra en gerist norrna raforkumarkanum, hljti orkuveri til eirra a vera prilega samkeppnishft. Og staa strijunnar Grundartanga ar me trygg. Slk lyktun er mgulega of vtk, vegna mikilla verlkkana vindorku.

Vindorkan er hi nja samkeppnishfa orkuver strra notenda

Norska strijan hefur undanfari veri a fra sig yfir a kaupa vindorku me langtmasamningum vi vindmyllugara Noregi og Svj. Me v mti tryggir norska strijan sr fast og hgvrt raforkuver til langs tma. Vindorkan er sem sagt a sumu leyti a taka yfir a hlutverk sem vatnsaflsvirkjanirnar Noregi hfu ur fyrr. Um lei vera fyrirtkin sem kaupa vindorkuna sur h markasverinu norrna orkumarkanum (Elspot Nord Pool).

sta essarar runar er s a svona vindorkukaup eru n drasti kosturinn, .e. drari kostur en a kaupa raforku sem tengd er veri norrna raforkumarkanum og drari kostur en langtmasamningar vi ara tegund raforkuframleislu. Og essi hagkvma vindorka er senn g lei til a efla atvinnulf og hagvxt.

a er sem sagt norskri og snskri vindorku verulega a akka a t.a.m. lver Noregi munu sennilega lengi enn halda samkeppnishfni sinni aljlegum samanburi. etta er til marks um hvernig landslagi samkeppnishfni raforkumarkaa er a breytast. Og ess m vnta a essar breytingar orkugeiranum muni einhverjum tmapunkti lka hafa hrif samkeppnishfni strra raforkunotenda og orkufyrirtkja slandi.

Vindorka mun eflaslenskt atvinnulf

Aukinn rekstrarkostnaur striju vegna hrra raforkuvers njum samningum LV mun til a byrja me lklega einkum birtast hagringaragerum hj einhverjum strijufyrirtkjum hr. Eins og t.d. me fkkun starfsflks. Mgulega eru nlegar uppsagnir hj Norurlitil marks um a essi run s strax byrju (jafnvel svo ni orkusamningurinn gangi ekki gildi fyrr en seint essu ri). Hr skiptir lka mli a ver li hefur fari lkkandi undanfari r, sem gti kalla hagringaragerir hj Norurli og rum lfyrirtkjum hr. Samskonar run gti sst hj Elkem egar ea ef raforkuveri ar hkkar miki.

v miur fyrir starfsflki Grundartanga er mgulegt a nstur geti ori tilefni til meiri samdrttaragera launakostnai fyrirtkjanna ar (Century er skr hlutabrfamarka vestra og ar er mikil hersla arsemiskrfu). Um lei er LV a skila mettekjum, sem er mjg gott fyrir eiganda hennar; slenska rki og ar me jina. arna eru v msar tilfinningar uppi. Um lei er vert a hafa huga a egar kemur til virkjunar vinds slandi er lklegt a allir geti fagna. v s run mun styrkja samkeppnishfni slands og auka lkur framhaldandi sterkri eftirspurn hr fr fyrirtkjum sem nota miki rafmagn.

Hfundur starfar sem rgjafi svii orkumla og vinnur m.a. a vindorkuverkefnum samstarfi vievrpskt vindorkufyrirtki.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband